Premiera: HGTV Home&Garden, niedziela o 9:20
Powtórka: patrz "o nas"

Irysy

dodano: 20.01.2013

Jak się krzyżuje irysy, a jak je dzieli, by pięknie rosły i ładnie kwitły? Na te pytania odpowiada prawdziwy miłośnik tych wspaniałych roślin.

Pan Robert, leśnik i pasjonat irysów (o jego ogrodzie można przeczytać tu: Leśniczówka Jaźwin), podzielił się z nami częścią swojej wiedzy – pokazał, jak krzyżuje się te piękne kwiaty, a także – jak należy je dzielić, by uzyskać kolejne sadzonki.
 
Irysy chociaż nie stanowią ważnego pożytku dla pszczół, należą do grupy roślin miododajnych i obfitujących w pyłek. Dlatego w czasie kwitnienia zwabiają rzesze owadów. Najczęściej zapylają je trzmiele, które odwiedzają także nasze krajowe kosaćce syberyjskie, spotkaliśmy także dużo dzikich pszczół i innych błonkówek. 
W czasie sztucznego krzyżowania wykonuje się ich pracę – przenosi się pyłek z jednego egzemplarza na inny. Pyłek umieszcza się na znamieniu słupka drugiej rośliny, jednocześnie urywając jej własne pylniki, by nie doszło do przypadkowego zapylenia.
 
Potem pozostaje cierpliwie czekać na efekty.
 
Po wysianiu nasion, rośliny trafiają do niewielkiego inspektu zwanego mnożarką, aby warunki dla ich wzrostu i rozwoju były idealne. Potem następuje wyczekiwanie na pierwszy rozwinięty pąk. Niestety tylko kilka procent nowych krzyżówek jest interesujących. Pozostałe po przekwitnięciu trafiają na kompost. Wszystkie swoje odmiany właściciel rejestruje w najbardziej prestiżowych europejskich i amerykańskich towarzystwach uprawy irysów (Amerykańskie Towarzystwo Irysowe (AIS) - www.irises.org; Europejskie Towarzystwo Uprawy Irysów (MEIS) - www.euroiris.net).
 
Aby sprostać ich wymaganiom, roślina musi być przez kilka lat obserwowana i dokumentowana na zdjęciach. Trzeba też zastosować międzynarodowe standardy oznaczeń – jak choćby opisać kwiat według numeracji RHS. 
 
Pan Robert może się poszczycić własnymi odmianami. Jedną z najpiękniejszych jest ‘Słońce Jaźwinu’ – o całkowicie żółtych płatkach, o wysokości do 100 cm i dosyć późnej porze kwitnienia. Jest też błękitny ‘Uwodziciel’, czy biało-kremowa ‘Dama Dworu’.
 
Irysy nie lubią zbyt długo rosnąć w jednym miejscu, dlatego przesadza się je w 3. lub 4. roku ich wzrostu. Karpy wykopuje się i dzieli po 4-6 tygodniach od przekwitnięcia, z reguły na przełomie lipca i sierpnia. I choć irysy nie mają jeszcze wtedy największych kłączy, to w tym terminie lepiej się ukorzeniają przed nadejściem zimy i rzadziej przemarzają. Po podzieleniu, warto sprawdzić, czy nowe sadzonki mają korzonki.
Potem przycina się liście, a gotowe sadzonki można namoczyć w zaprawie ze środków grzybobójczych. Ma ona za zadanie opóźnić postępy jednej z najgroźniejszych chorób irysów – zgnilizny kłączy.
Sadzonki można też zaprawić na sucho poprzez zatarcie ciętego miejsca węglem drzewnym. Pan Robert radzi też, by nie sadzić roślin od razu, a poczekać jeden dzień, aby lekko odpoczęły.
 
Jak pan Robert przygotowuje glebę? Wzbogaca ją, jesienią poprzedniego roku dodając ciężką gliniastą glebę oraz substrat torfowy i płukany piasek w proporcjach 5:3:2. Całość dokładnie miesza ze sobą, aby powstała pulchna i luźna struktura. Gleba powinna być lekko kwaśna o pH 5, 5-6, 5. Ważne jest, aby irysy bródkowe nie rosły w wilgotnym podłożu. Dlatego warto pomyśleć o drenażu tego miejsca lub wykonaniu podwyższonych rabatek (wystarczy 10-15 cm).
 
Irysy bródkowe wymagają dużo miejsca na rabacie, dlatego sadząc je wytyczamy miejsce o promieniu 30-40 cm wokół rośliny. Następną sadzonkę umieszczamy w ziemi dopiero za tym wyznaczonym kręgiem. Sadzimy ją na głębokość około 1,5 cm nad zgrubienie kłącza. Ze względu na duże wymagania cieplne irysów, dobrze jest przy sadzeniu zwrócić uwagę na odpowiednie ułożenie kłącza względem stron świata. Najlepiej, kiedy nasada liści skierowana jest na północ a końcówka kłącza na południe. 
 
Kiedy sadzimy irysy na płaskim terenie, wykopujemy większy dołek i formujemy na jego dnie niewielki kopczyk. Następnie układamy sadzonkę tak, aby korzonki skierowane były na dół. Następnie zasypujemy ją ziemią – cienką warstwą: około 0,5-1 cm.
 
A jak wygląda irys idealny? Oprócz ładnej barwy, powinien mieć też piękne rozgałęzienia odpowiednią strukturę płatków – pożądane są mięsiste, aksamitne… Piękną odmianą jest np. ‘Vienna Waltz’ – ma rzadko spotykany kolor zwany mlecznym różem, a jego płatki są pofalowane. Niestety, odmiana ta wyhodowana przez jednego z czołowych amerykańskich hodowców Keitha Keppela, w Polsce jest bardzo kapryśna i często wymarza.
 
Dodaj do Facebook Twitter Blip Digg
wyślij znajomemu
96%
4%
oceń artykuł
Komentarze na forum
komentarze autor
Brak komentarzy na forum.

Poprzednia porada

Zdrewniałe sadzonki

Zdrewniałe sadzonki

Jak w prosty sposób rozmnożyć jałowca, np. płożącego?

więcej »
Ocena
93%
7%
Facebook Twitter Blip Digg
 

Ostatni odcinek

Kolorowy ogród z leśnym uroczyskiem (odc. 682 /HGTV odc. 20 seria 2018)

Kolorowy ogród z leśnym uroczyskiem (odc. 682 /HGTV odc. 20 seria 2018)

Oto ogród o dwóch strefach: kolorowej, pełnej kwiatów i słońca oraz leśnej, gdzie nasadzenia są nieco swobodniejsze. W ogrodzie są też starannie strzyżone...

więcej »
Ocena
95%
5%
Facebook Twitter Blip Digg
 

Maja poleca

Maja w ogrodzie rekomenduje imprezy ogrodnicze

Maja w ogrodzie rekomenduje imprezy ogrodnicze

W jakim spotkaniu lub wydarzeniu o tematyce ogrodniczej - i pokrewnej - warto wziąć udział w najbliższym czasie?

więcej »
Ocena
90%
10%
Facebook Twitter Blip Digg