Premiera: HGTV Home&Garden, niedziela o 9:20
Powtórka: patrz "o nas"

Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)

dodano: 03.02.2013

Kiedyś przy każdej wiejskiej chałupie i przy każdym dworze musiał istnieć choćby niewielki sad. Drzewa owocowe są ważne w naszych ogrodach po dziś dzień, dlatego w tym odcinku programu sprawdzamy, jak taki sad założyć.

Na początek przypominamy, gdzie i kiedy można oglądać program "Maja w ogrodzie":
 
Szczegółowe dni i godziny emisji na wszystkich antenach TVN znajdą Państwo w zakładce "O NAS" - wystarczy kliknąć na TEN LINK.
 
Całe odcinki programu są dostępna na stronach:
 
 
 
ODCINEK 412:
 
Sady od zawsze były ważnymi elementami ogrodów. Łączą je dwie cechy - piękno i walory praktyczne. Kiedy kwitną, stanowią jeden z najpiękniejszych obrazów wiosny, a jesienią zebrane owoce są nagrodą za trud włożony w ich pielęgnację. Dlatego postanowiliśmy przyjrzeć się drzewom owocowym, a towarzyszył nam dr Grzegorz Hodun z Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. Naszą wędrówkę zaczęliśmy od skrawka łąki, która w przyszłości ma stać się niewielkim przydomowym sadem. Wskazówki pana Grzegorza dotyczące zakładania sadu, zebraliśmy tutaj: ZAKŁADAMY SAD.
 
Pan Grzegorz propaguje dawne odmiany jabłoni – między innymi dlatego, że daje się je uprawiać bez chemicznej ochrony. Mają one często pyszny smak, a wiele z tych smaków zanika wraz z wprowadzaniem nowych, towarowych odmian. Pan Grzegorz od wielu lat prowadzi poszukiwania odmian w całej Polsce i gromadzi je w kolekcjach regionalnych oraz Instytutu w Skierniewicach. Jego prace przyczyniły się do zachowania wielu tradycyjnych sadów w Dolinie Dolnej Wisły – jednym z najstarszych polskich zagłębi sadowniczych. Dzięki jego staraniom, w wielu miejscach stworzono ścieżki pomologiczne, czyli specjalnie wyznaczone turystyczne trasy, które pozwalają poznawać te piękne drzewa. Jedna z największych tego typu kolekcji znajduje się w parku Mużakowskim. W zwiedzaniu parku towarzyszyła nam pani Katarzyna Jagiełło z Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
 
Park Mużakowski to ogromne, ponad 700-hektarowe założenie znajduje się na granicy polsko-niemieckiej, w pobliżu miejscowości Żary. Całość ma charakter angielki, w naturalny sposób łącząc się z otaczającymi terenami. Nysa Łużycka, która stanowi granicę państwa, dzieli założenie na dwa obszary. Centralna część parku ze strzelistym, neogotyckim zamkiem i zespołem stawów znajduje się po zachodniej stronie rzeki obok niemieckiej miejscowości Bad Muskau, zaś polska część – nieopodal miejscowości Łęknica. Park Mużakowski znany jest z niezwykłych osi widokowych, bezkresnych łąk i majestatycznych drzew. Można tu spotkać jedyne w swoim rodzaju mosty, kręte drogi oraz malownicze ruiny.

Park Bad Muskau jest również miejscem ciekawych eksperymentów z drzewami. Jeżeli któryś z wiekowych egzemplarzy zakończy życie, ścina się go, wydrąża się jego pień i karpę a następnie w jego środku sadzi kolejny egzemplarz. Młode drzewko korzysta z ochrony przed wiatrem, które zapewniają resztki starego pnia i ze składników pokarmowych pochodzących z rozkładających się korzeni. W ten sposób zachowany jest też pierwotny układ parku.
 
Kolekcja jabłoni w parku pochodzi z XIX wieku i dawniej była dworskim sadem, który zaopatrywał właścicieli w owoce. Znajduje się tu ponad 70 różnych odmian, ale do rozpoznania w ramach ścieżki pomologicznej wybrano 40 najpopularniejszych. Pan Grzegorz jest tu częstym gościem i służy swoimi radami przy pielęgnacji ogrodu.
 
Wyjaśnia na przykład, że silnie rosnących odmian nie powinno się ciąć przed ruszeniem wegetacji, bo cięcie pobudza wzrost. Dba się więc o prześwietlanie korony, ale nie o pobudzanie wzrostu, bo wtedy drzewa „dziczeją”. Odwrotnie jest w sadach towarowych, gdzie drzewa rosną na podkładkach słabo rosnących
 
Większość starych odmian jabłoni owocuje obficie co drugi rok. W sprzyjających warunkach dochodzi do tak dużego wysypu owoców, że gałęzie łamią się pod ich ciężarem. Trzeba wówczas strącać ich nadmiar. Warto również przejrzeć się drzewom po zakończeniu owocowania. Złamane i nadłamane pędy należy odciąć, tak aby po zabiegu pozostała jak najmniejsza rana. Uchroni to roślinę przed infekcjami chorób grzybowych przez okres jesieni i wczesnej wiosny.
 
W parku Mużakowskim wolno zbierać opadłe owoce. Nawet zachęca się do tego okolicznych mieszkańców. Po jabłka warto przyjeżdżać kilka razy, w miarę dojrzewania poszczególnych odmian.
Polski i niemiecki serwis o parku znajduje się pod tym adresem: www.muskauer-park.de
 
 
Pan Grzegorz przy okazji podpowiadał, że do domowego użytku jabłka z dużych drzew można zbierać specjalnym podbierakiem, który sięga na sporą wysokość.
 
Na starych jabłoniach widać charakterystyczne przewężenia – to miejsca szczepień. Każde bowiem drzewo składa się z dwóch komponentów – podkładki, czyli rośliny, która tworzy pień i silny system korzeniowy oraz szlachetnego zrazu. Z niego tworzy się korona, na gałęziach której zawiązują się smaczne owoce. Dopiero razem tworzą silną i zdrową roślinę odporną na przemarzanie i choroby,a także dającą charakterystyczne dla odmiany owoce.
 
Więcej o szczepieniu można przeczytać tutaj: SZCZEPIENIE JABŁONI – w ogrodzie państwa Marczewskich pan Grzegorz znalazł starą jabłoń i pokazał, jak pobiera się zrazy i jak – szczepi.
 
Przy okazji wizyty u państwa Marczewskich, wypatrzyliśmy całe łany kwitnących zawilców gajowych (Anemone nemorosa), które zakwitły pomiędzy drzewami. Zawędrowały tu zza płotu - wczesną wiosną ich łany ozdabiają wiekowe lasy liściaste i mieszane, a Puszcza Mariańska, w otoczeniu której znajduje się działka, do takich należy. Latem owocostany i liście zawilca gajowego zanikają, aby odrodzić się ponownie wiosną przyszłego roku. Raz posadzony zawilec rośnie w jednym miejscu i rozszerza swój zasięg przez dziesiątki lat.
 
 
 
A oto adresy dla osób, które chciałyby kupić stare odmiany jabłoni:
 
- Andrzej Majkowski
Kruszewo, 07-440 Goworowo,
tel. 0 502 307 492
 
- Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach
37-700 Przemyśl, skr. poczt. 471
tel./fax 016 671 64 25
e-mail: arboretum(at)poczta.onet.pl
www.bolestraszyce.com

- Artur Kurzeja
Bełchatów,
tel. 691 056 300,
e-mail: dolwislapark(at)poczta.wp.pl
 
- Brodnicki Park Krajobrazowy
Grzmięca, 87-312 Pokrzydowo,
tel. 0 56 493 91 54

- EKO „Szkoła Życia” w Wandzinie (woj. pomorskie)
Wandzin, 77-320 Człuchów, skr. pocztowa 7,
tel. 59 83-23-413
www.ekosz.republika.pl

- Gospodarstwo Szkółkarskie Leszek Adamczyk
Nowy Pożóg 45,
tel. 81 881-25-28
 
- Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa;
ul. Pomologiczna 18; 96-100 Skierniewice,
tel. 46 833 20 21
 
- Klub Przyrodników
ul. Maja 22, 66-200 Świebodzin,
tel. 68 38-20-775,
e-mail: lkp(at)lkp.org.pl
 
- Ogród Botaniczny, Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej PAN w Powsinie
ul. Prawdziwka 2, 02-973 Warszawa,
tel. 22 648 38 56
 
- Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich
ul. Wojska Polskiego 83, 91-734 Łódź,
tel. 42 640 65 61
e-mail: pkwl(at)poczta.onet.pl
 
- Ośrodek Inicjatyw Proekologicznych „Stary Zagon” w Widuchowej
ul. Nadodrzańska 20, 74-120 Widuchowa
tel. 91 41 67 110,
e-mail: widuchowa(at)aol.com
www.eko.org.p

- Stowarzyszenie DLA DAWNYCH ODMIAN I RAS (na razie w ofercie są nasiona roślin, warzyw)
Pokrzydowo 139, 87-312 Pokrzydowo
Tel.: 56 49 854 35 / 56 49 854 35  
www.ddoir.org.pl

- Szkółka Jasińscy
Kopana, ul. Słoneczna 33 , 05-555 Tarczyn, woj. mazowieckie
www.szkolkajasinscy.pl
 
- Szkółka Grzegorz Spętany
Dobra 71, Sędziejowice, tel. (0-43) 677-13-68
 
- Szkółka Maria Lisak
Zelków 185 k. Bolechowic, woj. małopolskie
tel. 12 285-35-02
www.ogrodnictwo.net/zelkow/
 
- Szkółka przy Starym Młynie w Grucznie (k. Bydgoszczy)
Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły;
Stary Młyn, ul. Młyńska 4, 86-111 Gruczno,
e-mail: gruczno(at)stareodmiany.pl
tel.: 660 89 87 73
www.stareodmiany.pl
 
- Szkółka Remigiusz Grzywa
Opole Lubelskie, ul. Fabryczna 37,
tel. 81 827-35-67
 
- Szkółka Waldemar Zarzycki
Mogielnica, ul. Krakowskie Przedmieście 68,
tel. 48 663-56-54
 
- Szkółki Konieczko
ul. Szpitalna 1a, 47-320 Gogolin, woj. opolskie
 
- Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego;
ul. Sądowa 5, 86-100 Świecie nad Wisłą,
tel. 52 33 15 000
e-mail: dolwislapark(at)poczta.wp.pl
 
- Stare Odrudy -szkółka specjalizująca się w starych odmianach
 
 
 
A jakie ekopozytywy zaprezentowano w tym odcinku:
- Stare odmiany drzew owocowych nie wymagają stosowania środków ochrony roślin.
- Ptaki karmiąc pisklęta usuwają dużą część szkodników.
- Żywopłoty otaczające sady oraz pnie starych drzew są siedliskiem dla ptaków i drobnych zwierząt.
- Dzięki szczepieniu zachowujemy stare odmiany, które stanowią dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze.
- Przydomowe sady produkują zdrowe owoce dla właścicieli ogrodów i lokalnego przetwórstwa.
- Potężne założenia parkowe poprawiają mikroklimat wokół miast i osiedli.
 
 
 
***
 
 
 
Program dofinansowany ze srodków Narodowego Funduszu Ochrony Srodowiska i Gospodarki Wodnej.
 
 
 
 
 
Dodaj do Facebook Twitter Blip Digg
wyślij znajomemu
94%
6%
oceń artykuł
Komentarze na forum
komentarze autor
Re: Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)
stare gatunki drzew owocowych przecinamy gałęzie ,wówczas plonują co roku ,,,,,,,,,, to prowadziłem doświadczenia 20 lat i biologiczne opryski ,,,,,,, ostatni przed kwitnięciem drzew ,bardzo skuteczne ,,,,,,,,,,,, stare gatunki,, są odporne na choroby ,przemarzanie i mają głębszy system korzeniowy ,,,,,,,,, w przypadku suszy nie trzeba podlewać wodą ,,,,,w szklarniach można szybko rozchodować ,,, - STARE GATUNKI ,JABŁKA ,WIŚNIE ,TRUSKAWKI I PORZECZKA CZARNA TO najbardziej potrzebne owoce ,,,,, resztę można kupić ,, jak mięso ,ryby , mleczne ,,, warzywa ,, pieczywa i inne który powiat ma produkty ,przekaże wiedzę jak żywić i leczyć dietą ,ziołami i ruchem ,,,,,,,,,,, bezwłady centralne i po złamaniach , gotować każdy umie i jest to drobnostką ,, finansuje nauka światowa ,zaliczka leży u ministra rolnictwa ,,,,,,,,,na wdrożenie starych gatunków ,,,, ogłasza i pobiera wydział rolnictwa ,, powiat odbuduje do dydaktyki ,,,, to duże środki i PRESTIŻ WIELKI !!!!!!!!!
2021.02.26
~ stanislaw skwiercz
Re: Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)
Bardzo pomocne te linki na pewno w kilka z tych miejsc się udam. Bardzo dziękuje. Swoją drogą już sama nazwa nowych odmian - towarowe - daje do myślenia... miały być liczne jabłka, niskie do wygodnej i szybkiej obsługi o smaku zdowotności i zachowaniu tych najcudowniejszych niewielu zalezy bo nie da się pewnie na nich tak zarobić...
2021.02.26
~ gdgd
Re: Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)
oczywiscie że przy chałupach były sady, widać jeszcze ich pozostałości. dzięki za temat, mam ostatek malinówek z lat \'20 zeszłego wieku i nadal rodzą jabłka. chcę z nich zaszczepić młode, ale nie chcę żeby podkład wpłynął na jakość owoców...
2021.02.26
~ manu
Re: Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)
Pamietam ogrod z dziecinstwa w Szczecinie , a w nim stara wielka rozlozysta jablon szara renete ..Jablon rodzila obficie duze zdrowe soczyste owoce o wspanialym smaku. Nikt nie zajmowal sie jablonia pod wzgledem ochrony przed czymkolwiek , a byly to lata szescdziesiate.Mysle , warto byloby powrocic do rozmnozenia starych sprawdzonych odmian odpornych prawie na wszystko . .
2021.02.26
~ Andrzej
Re: Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)
Co to znaczy kiedyś? 50 lat-60 lat temu przy każdym wiejskim domu sadzono drzewa owocowe, czyli tuż po wojnie, a były to stare odmiany jabłoni. Moja teściowa takie posadziła po wojnie w latach 40-tych i mamy je przy domu do dzisiaj, nic z nimi nie robimy, a rodzą jabłka. Oczywiście niektóre mają choroby grzybowe na owocach, inne nie, jedne mają na liściach jakieś owady, ale nigdy ich nie opryskujemy. To prawda, że trudno mówić o tym, że stare odmiany nie chorują a nowe tak. Ale są smaczne i bardzo je lubimy, i chętnie kupimy następne.
2021.02.26
~ Mirkas
Re: Stare jabłonie i Park Mużakowski (odc. 412)
Proszę nie wprowadzać czytelników w błąd. To nieprawda, że stare odmiany drzew owocowych nie wymagają stosowania środków ochrony roślin, tutaj również występuje mnóstwo odmian mocno cierpiących od parcha, mączniaka i innych chorób bakteryjnych, wirusowych i grzybowych - choroby te były szczegółowo opisywane w przedwojennych podręcznikach dotyczących sadownictwa. Różnie bywało również z mrozoodpornością, bo wiele odmian sprowadzanych było z Zachodu gdzie panuje cieplejszy klimat - na przykład renety. Do najzdrowszych przedwojennych odmian zaliczamy antonówkę (pochodzi z Rosji), kosztelę (uważana za naszą rodzimą) i papierówkę (tereny Łotwy). Niestety ich odporność na choroby grzybowe nie czyni ich odpornymi na wiosenna inwazje mszycy, która potrafi całkowicie zahamować wzrost młodych drzew. Zwracam też uwagę, że również wśród nowoczesnych odmian można odnaleźć smaczne i odporne odmiany, nadające się do ogrodów przydomowych, na przykład rodzime Witos czy jego siostra Sawa. PS Sady przydomowe były raczej związane z majątkami ziemskimi, a sady przy chatach wiejskich spotykało się bardzo rzadko. Propagowaniem sadownictwa zajęto się na szeroką skalę dopiero w okresie międzywojennym.
2021.02.26
~ pom

Poprzedni odcinek

Góralski ogród (odc. 411)

Góralski ogród (odc. 411)

W tym tygodniu odwiedzamy prawdziwy góralski ogród - z widokiem na sam Giewont! Jego właściciele zdradzają, jakie probiemy pojawiają się w takim ogrodzie,...

więcej »
Ocena
93%
7%
Facebook Twitter Blip Digg
 

Porady

Metamorfoza tarasu (fragment odc. 722)

Metamorfoza tarasu (fragment odc. 722)

Oto mała metamorfoza tarasu w ogrodzie w Mieruciach.

więcej »
Ocena
75%
25%
Facebook Twitter Blip Digg
 

Maja poleca

'Zintegrowane gospodarowanie wodami opadowymi' - polecamy szkolenie!

'Zintegrowane gospodarowanie wodami opadowymi' - polecamy szkolenie!

Oto interesująca propozycja dla specjalistów: architektów, urbanistów oraz urzędników! Już w przyszłym tygodniu we Wrocławiu odbędą się szkolenie i warsztaty...

więcej »
Ocena
100%
0%
Facebook Twitter Blip Digg